Tản mạn: CA TRƯỞNG, BẠN LÀ AI? (Phần 5) - YẾU TỐ KỶ LUẬT BẢN THÂN (SELF-DISCIPLINE)
Đây không phải là một bài viết học thuật về âm nhạc trong Phụng Vụ, cũng chẳng phải là những phân tích sâu sắc về kỹ năng, kỹ thuật hoặc bất kỳ lĩnh vực nào liên quan tới chuyên môn chỉ huy của người ca trưởng trong ca đoàn; vì thế, nếu bạn muốn tìm kiếm những đề tài chuyên sâu thì bạn hoàn toàn có thể bỏ qua bài viết này cách nhanh chóng, vì như thế sẽ uổng phí vài phút của bạn.
Tôi chỉ viết dựa trên những kinh nghiệm dốt nát của mình khi được đồng hành cùng các ca đoàn ở các giáo xứ, giáo họ, giáo điểm mà bản thân có dịp được hòa cùng anh chị em trong những giờ tập hát, hát lễ và chia sẻ niềm vui nỗi buồn qua từng biến cố nho nhỏ.
2/ Yếu tố Kỷ Luật (Discipline)
Sau khi thảo bàn về Tính Ứng Trực, trong đó hàm chứa ba yếu tố nhỏ gồm: Yếu tố Phân Định, Yếu tố Tổ Chức và Yếu tố Cộng Tác, bài viết tiếp tục với Yếu tố Kỷ Luật (Discipline) của người ca trưởng. Như thế, nếu đã là người dẫn đầu mà thiếu tinh thần kỷ luật, vừa cho bản thân và cho cả các thành viên khác, thì xem ra việc tập hát cũng chẳng hiệu quả gì mấy.
Trong phần này, tôi xin bàn tới ba (3) yếu tố nhỏ trong tính Kỷ Luật là: Kỷ Luật Bản Thân (Self-Discipline), Kỷ Luật Nhóm (Team-Discipline) và Kỷ Luật đi với sự hài hòa (Discipline and Harmonization).
a/ Kỷ Luật Bản Thân (Self- Discipline):
Nếu ai đó cho rằng làm ca trưởng không cần kỷ luật bản thân thì ý kiến cá nhân tôi cho rằng điều đó không đúng. Đơn giản và dễ hiểu khi nhìn vào thì rất dễ phân biệt một ca trưởng có tính kỷ luật và một ca trưởng có tính lề mề. Dưới đây là một số trưng dẫn kinh nghiệm cá nhân tôi về điều này.
Thực ra công việc của một ca trưởng không đơn thuần là chọn bất kỳ bài hát nào rồi ra đứng trước mọi người để hát mẫu, rồi yêu cầu mọi người lặp lại. Vả lại, chuyện chỉnh đốn và luyện tập cách hát đúng, hát đủ và hát có ý nghĩa cũng không đơn thuần chỉ làm theo cảm xúc hoặc suy nghĩ cá nhân. Vậy chuyện này được vận hành ra sao?
Nói đúng hơn chuyện chọn một bài hát và tự tập hát trước ở nhà là chuyện người ca trưởng phải làm. Mà không đơn thuần là hát vài lần cho có lệ, nhưng hát rất... rất... rất... nhiều lần. Thậm chí, họ hát gần như thuộc lòng cả giai điệu lẫn lời của bài hát. Ngay cả những bài quen thuộc (mà ca đoàn có thể hát cả chục lần), nhưng người ca trưởng cũng không bỏ qua cách dễ dàng. Vì sao? Vì có rất nhiều lỗi sai hay tái diễn năm này qua năm nọ, dần thành một thói quen trong ca hát, chẳng hạn:
- Sai giai điệu: NGHÌN TRÙNG BIỂN KHƠI - Hữu Thu, S.J. (các ca đoàn thường hát sai đoạn đầu điệp khúc "Nghìn trùng biển khơi"); BAO LA TÌNH CHÚA - Giang Ân (hay hát luyến láy tự do và ngắt nghỉ không đúng chỗ), PHÓ THÁC -Kiều Linh (nhiều ca đoàn mất cả giờ đồng hồ chỉ để tập bốn chữ đầu trong câu phiên khúc)...
- Sai tiết tấu: KINH HÒA BÌNH và TÁN TỤNG HỒNG ÂN (những chỗ chuyển nhịp dường như phần đa các ca đoàn hát sai)...
Ngoài ra, còn có những bài bị sai phát âm, sai cách nhấn nhá (theo bản nhạc)...
Đó là nguyên nhân mà ca trưởng không bao giờ lơ là, dù là bài hát quen thuộc nhất. Họ kiểm tra bài hát và bản nhạc cách kỹ lưỡng, và chính họ phải là người hát đúng, hát tốt trước khi ra tập cho ca viên. Tôi vẫn nhớ hình ảnh một ca trưởng ngồi chuẩn bị hát bài "XIN VÂNG" của Lm. Mi Trầm, tôi đã bật cười và bảo: "Trời! Bài này mà người Công Giáo nào không thuộc, anh tập làm gì?". Anh quay lại nhìn tôi rồi nhoẻn cười, đáp: "Vậy chớ tập cũng vất vả lắm đó thầy!". Tôi hỏi vì sao, thì anh phân tích: Vì bài hát quen quá nên cứ vào điệp khúc là mọi người như hét lên "Xin Vâng" to hơn những chỗ khác, còn chưa kể tới những chỗ liên hai hoặc liên ba mà mọi người hát như nốt đen có trường độ bằng nhau. Tôi đành thán phục anh vì sự chuẩn bị tươm tất này.
Tôi cũng được dịp biết đến một nữ ca trưởng khác, người mà tôi có dịp tiếp xúc, luôn có tinh thần đúng hẹn. Nhất là giờ giấc tập hát của ca đoàn thì chị luôn ưu tiên và sắp xếp cách chu toàn. Chị thường tới sớm để chuẩn bị những tờ giấy in bài hát, phân ra từng ô từng chỗ ngồi, rồi âm thầm mở đàn để đàn sỹ tới thì đàn sẵn sàng, rồi mở đèn và quạt trước khi tập hát để không khí mát mẻ khi mọi người tới cảm thấy thoải mái. Điều đặc biệt là tôi thấy Chị gọi và nhắc nhở anh chị em tới đúng giờ. Có thể vì chuyện gia đình hoặc công việc mà ca viên có thể tới trễ, nhưng tinh thần kỷ luật bản thân của chị luôn thể hiện cách rõ ràng và chưa hề trễ hẹn.
Dấu hiệu của một ca trưởng kỷ luật bản thân tốt được thể hiện qua việc họ tổ chức bài hát, nắm bắt cách hát (cả nhạc lý lẫn tinh thần bài hát), và... thú thực họ phải chịu khó rất nhiều để tập luyện. Họ cũng luôn giữ đúng giờ giấc và tổ chức sắp xếp cách ổn thỏa những gì cần cho buổi tập hát. Ngược lại, dấu hiệu của một ca trưởng lề mề là sự xuề xòa không đáng có. Đôi khi hát nhanh hay chậm chẳng quan tâm đến, hát sai vài chỗ thì cứ vui vẻ lướt qua, chỉ trừ khi chỗ nào sai quá "lộ liễu" thì mới chỉnh, không thì cứ vui vẻ cho qua, thậm chí họ cũng chẳng tôn trọng giờ giấc chung của mọi người.
Đương nhiên ở đây vẫn còn nhiều yếu tố khác chứ không chỉ kỷ luật thép hoặc quá cứng nhắc, nhưng tiên vàn ca trưởng phải là người biết kỷ luật bản thân, trước khi đến với sứ mạng phục vụ ca viên trong ca đoàn, đó là điều cần thiết...
Còn tiếp...
Tác giả: Little Stream
Nhận xét