Tản mạn: CA TRƯỞNG, BẠN LÀ AI? (Phần 4) - YẾU TỐ CỘNG TÁC (NETWORK)
Đây không phải là một bài viết học thuật về âm nhạc trong Phụng Vụ, cũng chẳng phải là những phân tích sâu sắc về kỹ năng, kỹ thuật hoặc bất kỳ lĩnh vực nào liên quan tới chuyên môn chỉ huy của người ca trưởng trong ca đoàn; vì thế, nếu bạn muốn tìm kiếm những đề tài chuyên sâu thì bạn hoàn toàn có thể bỏ qua bài viết này cách nhanh chóng, vì như thế sẽ uổng phí vài phút của bạn.
Tôi chỉ viết dựa trên những kinh nghiệm dốt nát của mình khi được đồng hành cùng các ca đoàn ở các giáo xứ, giáo họ, giáo điểm mà bản thân có dịp được hòa cùng anh chị em trong những giờ tập hát, hát lễ và chia sẻ niềm vui nỗi buồn qua từng biến cố nho nhỏ.
Phần tiếp theo:
Sự ứng trực của người ca trưởng đối với tôi hàm chứa ba yếu tố, là tinh thần phân định (Discernment), có óc tổ chức (Well-organized) và có tính cộng tác (Network). Ba yếu tố này vốn là điều không thể thiếu và đôi khi ca trưởng phải sử dụng chúng cùng lúc, nhưng cũng có khi tùy trường hợp để vận dụng.
c/ Yếu tố cộng tác (Network)
Điểm đặc thù của các hội đoàn và phong trào của người Ki-tô Hữu luôn nhấn mạnh tính cộng tác. Tuy mỗi người phụ trách mỗi mảng khác nhau, nhưng đều vì tinh thần phục vụ Chúa, phục vụ Giáo Hội (cụ thể qua giáo xứ), và phục vụ tha nhân. Vậy nên càng xa tránh thói làm việc độc lập hoặc đề cao tính cá nhân bao nhiêu, thì việc phục vụ của Giáo Hội càng triển nở cách mạnh mẽ. Từ điểm chung nói trên, ca đoàn cũng không nằm ngoài tinh thần cộng tác ấy. Cách riêng, bài viết này nhắm đến tinh thần của người ca trưởng.
Hiểu đơn giản thì cộng tác nghĩa là cùng nhau làm việc, xây dựng và tạo nên một thành quả chung. Nhưng hiểu theo tinh thần thiêng liêng thì tinh thần ấy còn vượt xa hơn rất nhiều, vì nơi đó còn có cả việc rèn luyện đức hạnh, trau dồi kỹ năng, và nhất là không để mình đi chệch hướng so với những người cùng đi với mình.
Đầu tiên, cần kể đến sự cộng tác giúp rèn luyện tinh thần thiêng liêng và đồng thời giúp trau dồi đức hạnh. Đọc đến đây hẳn có người lấy làm lạ, tự hỏi: "Việc làm thì làm cho xong, có liên quan gì tới đức hạnh với thiêng liêng?". Thực ra chúng có liên hệ, thậm chí còn liên quan mật thiết, đến mức không có nền tảng thiêng liêng thì như nhà không nền móng, thiếu đức hạnh thì tựa hồ nhà thiếu lớp sơn chống thấm, thiếu việc làm cụ thể thì xem như nhà chưa xây được mái cho hoàn chỉnh.
Người ca trưởng dù họ có tài giỏi về khả năng âm nhạc đến đâu đi chăng nữa, mà lại thiếu đi tinh thần thiêng liêng thì hoàn toàn không ổn.
Có một thực tế là các ca đoàn phục vụ Thánh Lễ (phần đa) không phải là những người chuyên đi hát, nên giọng hát, cách phát âm nhả chữ, cách rèn luyện kỷ luật tập luyện... không được như những nhóm hát chuyên nghiệp. Vì thế, có những lúc ca trưởng cảm thấy vất vả khi phải trau rèn cho ca viên từng bước lâu dài để phát triển.
Vì thế, tinh thần thiêng liêng giúp người ca trưởng nhìn ca viên là anh chị em của mình, là những con người vất vả cả ngày để đi làm kiếm tiền, hy sinh 6-8 tiếng đồng hồ mỗi tuần đi tập hát và hát lễ không một đồng lương. Từ đó, ca trưởng nhìn anh chị em mình với sự đồng cảm, và công nhận sự hy sinh chịu khó của họ. Chính khi ca trưởng ý thức rằng tôi đang cùng anh chị em mình phục vụ Chúa; cả tôi và anh chị em đều đang làm hết mình.
Nhớ có lần nghe được một ca trưởng tâm sự với ca viên (có vẻ mọi người đều mệt mỏi sau một ngày làm việc): "Hôm nay em biết anh chị em khá mệt, nhưng em mong anh chị em chúng ta cùng nhau cộng tác tập cho hoàn tất bộ lễ nhé! Mỗi người hy sinh một chút và tập trung tập sẽ rất nhanh, rồi chúng ta về nghỉ ngơi nhé!". Mọi người khi nhận được sự đồng cảm, vội lấy lại tinh thần để hát, và đúng là buổi hôm đó tập rất nhanh, anh ca trưởng cũng ít sửa chỗ chênh phô, vì biết càng kéo dài mọi người càng mệt mỏi. Khi trở về nhà, anh âm thầm tự quay những clip hát mẫu, chỉ cách hát đúng những chỗ chênh phô, và... tạ ơn Chúa vì buổi phục vụ Thánh Lễ khá tốt đẹp, mọi người ai cũng vui mừng phấn chấn.
Anh ca trưởng ấy cũng là số người hiếm hoi (trong số nhiều ca trưởng tôi được tiếp xúc) nói với tôi: "Thầy ơi! Tuần này thầy giúp ca đoàn hộ con nhé! Con sắp xếp cuối tuần đi tĩnh tâm thầy ạ!". Ngay lập tức tôi đồng ý mà không chút phân vân dù bản thân chưa biết ra sao, tôi đáp lời: "Anh cứ đi tĩnh tâm nhé! Ở nhà để em nhờ người giúp, hễ không có thì em thay tạm tuần này!". Khi hỏi ra tôi mới biết đây là thói quen hàng năm của anh, mỗi năm anh "tạm biệt" ca đoàn vài ngày để đi tĩnh tâm, và chắn chắn trở về thì rất khác, một sự khác biệt tích cực đáng kể. Tôi tin thái độ chân thành, khiêm nhường và cảm thông của anh (qua lời nói, cử chỉ, và lối sống hàng ngày mà tôi quan sát được) không phải tự nhiên mà có.
Tiếp đến, khi đã có được tinh thần thiêng liêng và hướng tới trau dồi đức hạnh, ca trưởng mới để ý tới vấn đề kỹ năng. Bởi khi đã có được sự ủng hộ và cộng tác của mọi người, thì đây là cơ hội quý báu để ca trưởng rèn luyện cách tập hát, tay nhịp và biết chuẩn bị những gì tốt nhất. Nghề dạy nghề - ca trưởng học từ chính ca viên. Thực ra, nếu xem ca trưởng là một "nghề", thì cách làm ca trưởng phải là một nghệ thuật. Bởi khi họ hiểu ca viên, biết tính cách mỗi người, có tinh thần phân định, và óc tổ chức... thì gần như mỗi buổi tập hát là mỗi lúc họ đi sâu vào lĩnh vực nhân tâm, điểm mà người chân thành gặp được người chân thành. Nơi đó, người ta chỉ cho nhau cách sống, cách làm người, và cách nâng cao kỹ năng và khả năng phục vụ.
Nhận xét